1 อธิบาย
pan คือหมุนกล้องอยู่กับที่ zoom คือเปลี่ยน focal อยู่กับที่ สองแบบนี้กล้องไม่ได้ย้ายตำแหน่ง ของใกล้และไกลจึงเลื่อนหรือขยายไปด้วยกัน ไม่มี parallax ส่วน dolly, orbit และ crane ย้ายตัวกล้อง ของใกล้จะเคลื่อนเร็วกว่าของไกล นั่นคือ parallax
ในงาน VFX นี่คือคำถามแรกของทุกช็อต ไม่มี parallax (กล้องบนขาตั้งหมุนอยู่กับที่) ใช้ nodal/tripod solve หรือแปะภาพ 2D ได้ ถ้ามี parallax ของที่วางในระยะลึกมักต้อง track กล้องแบบ 3D แต่พื้นผิวเรียบ (จอ ผนัง พื้น) ยังใช้ planar track ได้ และฉากหลังไกลหรือท้องฟ้ามักใช้ 2D track ได้ ดูตัวเลข: zoom ทุกอย่างโตเท่ากัน dolly หุ่นโตเร็วกว่าเสามาก
2 ลงมือลอง
โจทย์: ดูคลิป #A และ #B แล้วบอกว่าแต่ละคลิปใช้การเคลื่อนกล้องแบบไหน
เทียบ "หุ่น ×" กับ "เสา ×" และมุม parallax โหมดลองเองแสดงทุกแบบพร้อมชื่อ
3 เจาะลึก
คำถามเดียว: กล้องย้ายตำแหน่งไหม
การเคลื่อนกล้องแบ่งได้สองกลุ่ม กลุ่มที่กล้องอยู่ที่เดิม (pan, tilt, zoom, roll) กับกลุ่มที่กล้องย้ายที่ (dolly, truck, orbit, crane, handheld) กลุ่มแรกไม่มี parallax ทั้งภาพเปลี่ยนไปพร้อมกัน กลุ่มที่สองของใกล้–ไกลแยกจากกัน
| การเคลื่อน | กล้องย้ายไหม | parallax | สังเกตจาก |
|---|---|---|---|
| Pan / tilt | ไม่ | ไม่มี | ทุกอย่างเลื่อนผ่านเฟรม ขนาดเชิงมุมคงที่ |
| Zoom | ไม่ | ไม่มี | ทุกอย่างโตเท่ากัน |
| Dolly | ใช่ เข้า–ออก | มี | ของใกล้โตเร็วกว่ามาก |
| Orbit | ใช่ วนรอบ | มาก | ฉากหลังไหลสวนทาง |
| Crane | ใช่ ขึ้น–ลง | มี (แนวตั้ง) | เส้นขอบฟ้าเลื่อนเทียบตัวละคร |
วัด parallax เป็นมุม
ห้องนี้วัด parallax จากมุมระหว่างทิศไปหาหุ่นกับทิศไปหาเสาข้างหลัง ถ้ากล้องแค่หมุนหรือซูม มุมนี้ไม่เปลี่ยนเลย (0°) เพราะทิศของทุกจุดหมุนไปพร้อมกัน ถ้ากล้องย้ายที่ มุมนี้เปลี่ยนทันที
ขนาดบนจอวัดเป็น ขนาดเชิงมุม × focal ใน dolly หุ่นโตราว 2.6 เท่าขณะเสาโตแค่ราว 1.4 เท่า ใน zoom ทั้งคู่โตเท่ากันราว 2.7 เท่า
จุดหมุนที่ไม่มี parallax
pan จะไม่มี parallax จริงก็ต่อเมื่อหมุนรอบจุดศูนย์กลางของเลนส์ (entrance pupil หรือที่เรียกกันว่า nodal point) หัวขาตั้งทั่วไปหมุนรอบตัวกล้องซึ่งอยู่หลังจุดนั้น pan จริงจึงมี parallax เล็กน้อย เห็นได้ชัดเมื่อมีของอยู่ใกล้กล้อง
สำหรับ panorama หรือ plate ที่ต้องต่อภาพ กองถ่ายจึงใช้หัว nodal ที่เลื่อนกล้องให้จุดหมุนตรงกับเลนส์
ของใกล้กล้องคือตัวเผยว่ามี parallax ไหม
เลือกวิธี track จาก parallax
ไม่มี parallax: ใช้ 2D track, planar หรือ nodal/tripod solve ได้ ซึ่งเร็วและนิ่งกว่า มี parallax: ของที่วางในระยะลึกมักต้อง solve กล้องแบบ 3D (free move) และต้องมีจุด track ทั้งใกล้และไกลกระจายทั่วภาพ แต่พื้นผิวเรียบยังใช้ planar ได้ และฉากหลังไกลหรือท้องฟ้ามักใช้ 2D track ได้ ช็อตที่ใช้วิธีผิดจะดูได้ในเฟรมแรกแต่ไถลเมื่อกล้องขยับ
- 1ดูของใกล้–ไกล
- 2มี parallax ไหม
- 3nodal / 2D หรือ 3D solve
- 4เช็กด้วย card ใกล้–ไกล
4 ในงานจริง
ทำใน Nuke
- Tracker: ช็อต pan/zoom ที่ไม่มี parallax ใช้ 2D track (translate, rotate, scale) ได้
- CameraTracker (NukeX): ช็อต dolly/orbit/crane ต้อง solve กล้อง 3D และตั้ง camera motion ให้ตรงกับการเคลื่อนจริง
- Card + ScanlineRender: วาง card ไว้ใกล้และไกล ถ้าทั้งสองเกาะ plate ตลอดช็อต solve ใช้ได้
- Project3D: ช็อตที่มี parallax ใช้ฉาย plate ลงบนเรขาคณิตง่าย ๆ เพื่อทำ clean plate หรือ set extension
พลาดบ่อย → แก้ยังไง
- ✗ ใช้ 2D track กับช็อต dolly✓ ของใกล้กับไกลเคลื่อนต่างกัน ของที่วางในระยะลึกต้องใช้กล้อง 3D (2D หรือ planar track ใช้ได้แค่กับพื้นผิวเรียบหรือฉากหลังที่ไกลมาก)
- ✗ คิดว่าช็อต zoom เป็น dolly เพราะตัวละครโตขึ้น✓ ดูว่าฉากหลังโตเท่าตัวละครไหม ถ้าเท่ากันคือ zoom
- ✗ solve ช็อตที่ไม่มี parallax แบบ free move✓ ใช้ nodal/tripod solve ไม่อย่างนั้น solver จะเดาระยะและ focal มั่ว
เช็กก่อนส่งช็อต
- รู้ว่าช็อตมี parallax หรือไม่ ก่อนเลือกวิธี track
- มีจุด track ทั้งใกล้และไกลถ้าจะ solve 3D
- card ทดสอบไม่ไถลตลอดช็อต
- zoom ในช็อตถูก track เป็น focal ที่เปลี่ยน ไม่ใช่ระยะ
5 เช็กตัวเอง
ใน plate ของหน้าและฉากหลังโตขึ้นเท่ากันพอดี น่าจะเป็นการเคลื่อนกล้องแบบไหน
🔒 ตอบคำถามด้านบนก่อน แล้วการ์ดนี้จะเปิด
1. ช็อต orbit รอบหุ่น ขนาดหุ่นแทบไม่เปลี่ยน แต่ฉากหลังไหลเร็ว ทำไม
2. กล้องบนขาตั้งธรรมดา pan ช้า ๆ ผ่านกิ่งไม้ใกล้เลนส์ แล้วกิ่งไม้ขยับเทียบภูเขาเล็กน้อย ทำไม
ตัวเลขมาจากไหน: ขนาดบนจอวัดจาก ขนาดเชิงมุม × focal ส่วน parallax วัดจากมุมระหว่างหุ่นกับเสาที่อยู่ข้างหลัง 12 ม. ที่เปลี่ยนไป ถูกต้องสำหรับกล้อง pinhole ที่หมุนรอบจุดศูนย์กลางเลนส์ หัวขาตั้งจริงมักไม่ได้หมุนตรงจุดนั้นพอดี pan จริงจึงอาจมี parallax เล็กน้อย กล้องเป็นแบบ pinhole ในอุดมคติ (ไม่มี lens distortion) เซนเซอร์กว้าง 36 มม. ครอปเป็น 16:9 (36 × 20.25 มม.) ฉากและหุ่นสร้างด้วยโค้ดใน three.js